Meer bewegen: een must voor een gezond hart!

Een zittend leven is een plaag van deze tijd. Bent u het daarmee eens?

‘Ja, zeker omdat we weten dat regelmatig bewegen je niet alleen een fit en energiek gevoel geeft, maar het verkleint ook de kans op hart- en vaatziekten. Beweging doet de bloeddruk dalen bij mensen met een hoge bloeddruk. Daarnaast heeft het een gunstig effect op diabetes. De suiker in het bloed zal dalen. En het heeft een positief effect op onze cholesterol: de slechte cholesterol zal dalen en de goede cholesterol zal stijgen.’

Moeten we dan allemaal massaal de sportzaal induiken?

‘Om meer te bewegen moet je niet noodzakelijk intensief gaan sporten. Beweging kan je ook inpassen in je dagelijkse bestaan. Gemiddeld raadt men aan om 30 minuten per dag te bewegen, zonder kortademig te zijn, 5 dagen op 7. Dat hoeft niet per se 30 minuten na elkaar te zijn. Je kunt ook twee keer per dag een kwartier of drie maal tien minuten per dag bewegen. Deze norm is dus prima haalbaar voor iedereen. Toch is er nog werk aan de winkel. Zeker omdat we weten dat 4 miljoen Belgen geen enkele fysieke activiteit doen.’

Welk soort beweging is aan te raden?

‘Dat zal deels afhangen van je leeftijd. Zoals ik al zei is de algemene richtlijn 30 minuten matige lichaamsbeweging per dag ten minste 5 dagen per week. Dat heeft al een beschermend effect. Meer bewegen kan zijn: in de tuin werken, met de hond gaan wandelen, wat vaker de trap nemen in plaats van de lift enz.’

‘Mensen die intensiever willen bewegen, kunnen sporten. Fietsen of joggen bijvoorbeeld. De norm daarvoor is minimaal 3 dagen per week met een totaal van 75 minuten. Men heeft het ook altijd over 10.000 stappen per dag. Die richtlijn is iets minder wetenschappelijk onderbouwd. Persoonlijk raad ik aan om 30 minuten per dag te bewegen.’

Zijn sommige sporten ook af te raden voor het hart?

‘Het is altijd een kwestie van het aantal korte momenten van hevige intensiviteit. Bij squash bijvoorbeeld kan er veel druk zijn op zeer korte tijd en dat type van beweging kunnen we beschouwen als heel intensief. Zeker de 50- of 60-plussers moeten daar voorzichtig mee omspringen. Die mensen raad ik aan om voorafgaand een elektrocardiogram te laten nemen of een inspanningstest te doen om te zien welke intensiteit ze aankunnen. En overdrijf niet, want dan wordt het gevaarlijk. Zeker voor wie al een voorgeschiedenis heeft van hartziekten. Bij die mensen moet de arts duidelijk zeggen hoeveel ze mogen doen.’

‘Intensief sporten kan dus gevaarlijk zijn voor mensen die niet weten wat hun risiconiveau is, die niet opgevolgd worden en die proberen zich te forceren. Het hart krijgt dan onvoldoende zuurstof en dat kan een hartinfarct uitlokken. Is de beweging van matige aard – zonder kortademig te zijn - dan loop je weinig risico. Ben je wel kortademig, dan weet je dat je over je grenzen gaat. Dat betekent dat je moet stoppen of je inspanning moet minderen. Je moet ook geleidelijk aan de beweging opbouwen.’

Meten is weten, dus?

‘Ja. Daarom raad ik ook aan om je hartritmefrequentie en pols te meten tijdens de inspanning. Bij een gemiddelde Belg of iemand die al een beetje sport, mag de maximale hartfrequentie tijdens de inspanning 220 min de leeftijd zijn. Voor mensen die nooit of matig sporten, is de richtlijn 190 min de leeftijd. Bij iemand van vijftig jaar die matig of nooit sport, bijvoorbeeld, mag het hartritme dus niet hoger zijn dan 140 (190-50) tijdens de inspanning. Bij iemand die regelmatig sport of aan competitiesport doet zal het misschien 200 zijn.’

Zijn er naast onvoldoende bewegen nog andere risicofactoren?

‘Roken is er bijvoorbeeld één. Maar liefst 2,8 miljoen Belgen roken iedere dag. Ook een te hoge bloeddruk is gevaarlijk. 2,5 miljoen mensen hebben een te hoge bloeddruk, van wie de helft het niet weet. Diabetes type 2 en te hoge cholesterol zitten ook in de lift door onder andere zwaarlijvigheid. Daarnaast is familiale voorgeschiedenis een risicofactor. Is iemand uit je familie overleden aan een hartaanval of trombose voor de leeftijd van 55 - 60, dan loop je ook meer risico. Het grootste deel van de risicofactoren – behalve familiale voorgeschiedenis - heeft dus te maken met onze levenswijze.’

Kleine veranderingen in onze levensstijl kunnen de kans op hart- en vaatziekten dus al aanzienlijk verminderen?

‘Dat klopt. Kijk naar je zwakke punten en verbeter die. Dat is de beste manier om aan preventie te doen. Jammer genoeg zien we nog steeds dat veel mensen hun risicofactoren niet kennen. Daarom raden we aan om regelmatig je bloed te laten onderzoeken en je bloeddruk te laten meten. Op basis van die resultaten kan je arts aanbevelingen doen die een positief effect hebben op je hart en bloedvaten. En als het nodig is, moet de arts ingrijpen met medicatie. Dus ook hier geldt: meten is weten. Daarnaast raden we aan om het gewicht onder controle te houden door een gezonde en evenwichtige voeding en op te letten met vetten, suiker, zout enz. Ook roken is af te raden.’

Het is momenteel de Week van het Hart. Is die extra bijzonder dit jaar omdat jullie ook het 50-jarig bestaan van de Liga vieren?

‘Inderdaad, dit jaar leggen we de nadruk op hart- en vaatziekten in het algemeen. Een van de meest voorkomende problemen is hartinfarct. Wij willen mensen informeren wat een hartinfarct is, wat de risicofactoren en symptomen zijn en hoe het leven eruitziet na een hartinfarct. Hetzelfde geldt voor een beroerte of CVA (cerebrovasculair accident). Bij een beroerte gaat iets mis met de bloedcirculatie in de hersenen. De symptomen kunnen zijn: zware hoofdpijn, spraakproblemen, verlammingen in het gezicht enz. Een derde ziekte is perifeer vaatlijden in de onderste ledematen. Een alarmerend symptoom is een plotse aanhoudende pijn in de kuit tijdens het stappen. Het is belangrijk dat we de bevolking ervan bewust maken dat hoe vlugger men reageert in een acute fase, hoe vlugger de aandoening behandeld kan worden en de gevolgen beperkt blijven. En bij twijfel: bel de 112. Iedere minuut is immers van levensbelang!’

Meer informatie vind je op de website van De Belgische Cardiologische Liga.