Werken aan je immuniteit

Onze weerstand, het afweersysteem of immuunsysteem is de rechtstreekse verdediging van het lichaam tegen indringers zoals bacteriën en virussen. Verschillende delen van het lichaam werken samen tegen ziekteverwekkers om het lichaam gezond te houden. Het immuunsysteem zelf wordt ingedeeld in een specifiek en een aspecifiek deel. Het specifieke deel bestaat uit de witte bloedcellen die vreemde stoffen die het lichaam trachten te binnendringen gaan aanvallen, waar het aspecifieke deel bestaat uit de barrières die ervoor zorgen dat microben niet in het lichaam binnen geraken en dus zorgt voor een eerstelijnsverdediging. Verschillende factoren kunnen het afweersysteem verlagen. Onder andere slaapgebrek, stress, onevenwichtige voeding hebben een invloed, alsook de koude, regen en wind die gepaard gaan met het winterseizoen. Met een aantal tips kan iedereen er eenvoudig voor zorgen dat de weerstand optimaal is om zo verkoudheden, grieptoestanden en andere ziektes geen kans te geven⁽¹⁾.

Vitaminen en mineralen

Om te beginnen is een gevarieerde voeding en voldoende water drinken belangrijk voor de algemene gezondheid, maar een goede gezondheid betekent dus ook een goede weerstand. Enkele vitamines en mineralen zijn hierbij van extra belang:

Vitamine B, met name vitamine B6, B11 en B12, hebben immuunversterkende effecten door hun positieve invloeden op de aanmaak van verschillende types immuuncellen^(2-4). Deze vitamines zijn in verschillende voedingsmiddelen terug te vinden. Vitamine B6 (pyridoxine) komt veel voor in brood en graanproducten, aardappelen, peulvruchten, vlees, eieren, vis, groente, melk, melkproducten en kaas. Vitamine B11 (foliumzuur) vinden we in groenten, brood, aardappelen, (orgaan)vlees en zuivelproducten. Vitamine B12 ten slotte komt uitsluitend voor in dierlijke producten. Om de weerstand een extra zetje te geven, wordt vitamine B12 vaak gesupplementeerd⁽⁴⁾.

Ook vitamine C (ascorbinezuur) heeft belangrijke effecten^(2,5,6). Het is een antioxidant in het lichaam en heeft belang bij de vorming van bindweefsel, bij de ijzeropname en bij de weerstand. Het komt van nature voor in verschillende voedingsmiddelen zoals fruit (kiwi’s, citrusfruit, bessen, aardbeien), groente en aardappelen. Bij een gevarieerd voedingspatroon is het vaak niet nodig extra vitamine C te gaan opnemen, maar gezien het vitamine niet wordt opgeslagen in het lichaam wordt dit toch aangeraden tijdens de wintermaanden omwille van de positieve effecten^(2,5,6).

Een ander supplement dat onmisbaar is voor de mens is vitamine D of cholecalciferol^(2,7,8). Dit product wordt niet opgenomen uit de voeding, maar door het lichaam zelf aangemaakt onder invloed van zonlicht. Aangezien dit zonlicht grotendeels wegvalt tijdens de gure wintermaanden en vele mensen vaak binnen zitten, wordt vitamine D altijd aangeraden om de wintermaanden te overbruggen. Dit vitamine D is belangrijk voor de opname van calcium en dus sterkte van botten en tanden, maar heeft ook positieve effecten op vermoeidheid, zorgt voor een goede spierwerking en natuurlijk voor het immuunsysteem. Dit vitamine zit ook in verschillende voedingsmiddelen zoals vette vis, orgaanvlees en eierdooiers^(2,7,8).

Ijzer is niet alleen van belang voor een goede zuurstofbedeling in het lichaam, maar ook voor de weerstand gezien het zorgt voor de aanmaak van afweerstoffen in het lichaam⁽²⁾. Ook dit mineraal kan uit de voeding gehaald worden zoals vlees, vis, noten, tomaten, wortels, spinazie,... Bij eventuele tekorten, merkbaar door vermoeidheid, zwarte vlekken bij te snel rechtstaan of dergelijke, kan dit ijzer ook gesupplementeerd worden. Koper, selenium en zink zijn andere belangrijke elementen die allemaal hun rol spelen bij de aanmaak en werking van immuuncellen en die de afweer gaan verhogen^(2,3).

Probiotica

Naast onze huid zijn ook onze darmen een belangrijke barrière tussen de buitenwereld en het inwendige lichaam. In de darmen leven allerlei bacteriën die zorgen voor een goede darmwerking en voor de opname van voedingsstoffen. Wanneer deze barrière onder invloed van verschillende factoren niet meer optimaal werkt, zijn we vatbaarder voor verschillende ziektes⁽⁹⁾. Door gebruik van probiotica die het natuurlijke microbioom gaan herstellen en versterken, kan het lichaam zich beter weren tegen indringers waardoor men minder vatbaar is voor ziektes. Belangrijk is wel dat de probiotica hoog gedoseerd zijn, dat ze een bewezen goede opname hebben in het darmslijmvlies en dat het bij voorkeur een samengesteld preparaat is.

Een verborgen parel: de reishi-paddenstoel

Om het immuunsysteem te ondersteunen wordt al meer dan 2000 jaar gebruik gemaakt van de Reishi paddenstoel⁽¹⁰⁾. Oude geschriften, tekeningen, snijwerk en zelfs juwelen beschreven het gebruik en de therapeutische effecten van de Ganoderma lucidum, het geslacht waartoe deze soort paddenstoel behoort. Zo bleek de Reishi tonificerend te zijn, energie te geven, en bovendien hartfunctie, geheugen en anti-aging te bevorderen. Daarnaast werkt de paddenstoel ook kalmerend, vermindert het hoest en astma, en wordt deze aanbevolen bij duizeligheid, slapeloosheid, hartritmestoornissen en kortademigheid.

Omwille van het eeuwenoude gebruik en evidentie wordt ook vandaag de dag nog gebruik gemaakt van de Reishi in verschillende supplementen ter bevordering van het immuunsysteem: het reguleert de bloedsuiker, heeft antioxidatieve, antibacteriële en antivirale effecten, en het beschermt tegen beschadiging van maag en lever.

Buiten de normale vaste componenten bevat de G. lucidum ook nog een aantal bioactieve componenten zoals terpenoiden, glycoproteinen en polysacchariden, maar ook aminozuren waaronder een grote hoeveelheid lysine en leucine, en een heleboel verschillende mineralen. Voornamelijk de betaglucanen waar deze paddenstoel rijk aan is tonen belangrijke effecten als versterkers van de weerstand, omdat ze de aanmaak van verschillende immuuncellen en natuurlijke verdedigingsmechanismen gaan versterken^(10,11).

Referenties

1. Verminderde weerstand [Internet]. A Vogel. [geraadpleegd op 27 november 2019]. Beschikbaar op: https://www.avogel.nl/Indicaties/Griep-verkoudheid-special/Weerstand-verminderde.php
2. [Internet]. Davitamon. [geraadpleegd op 27 november 2019]. Beschikbaar op: https://www.davitamon.nl/behoeftes/weerstand/
3. [Internet]. Vitamine info. [geraadpleegd op 27 november 2019]. Beschikbaar op: https://www.vitamine-info.nl/extra-vitamines/weerstand/
4. Vitamine B complex: symptomen, B-tekort, functie en voeding. [Internet]. Mens en gezondheid. [geraadpleegd op 27 november 2019]. Beschikbaar op https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/gezonde-voeding/64997-vitamine-b-complex-symptomen-b-tekort-functie-en-voeding.html
5. Het belang van vitamine C. [Internet]. Mens en gezondheid. [geraadpleegd op 27 november 2019]. Beschikbaar op https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/gezonde-voeding/80394-het-belang-van-vitamine-c.html
6. Vitamine C. [Internet]. Voedingscentrum. [geraadpleegd op 27 november 2019]. Beschikbaar op https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-c.aspx
7. Wie heeft nood aan vitamine D? [Internet]. Gezondheid en wetenschap. [geraadpleegd op 27 november 2019]. Beschikbaar op https://www.gezondheidenwetenschap.be/gezondheid-in-de-media/wie-heeft-nood-aan-vitamine-d
8. Vitamine D. [Internet]. Voedingscentrum. [geraadpleegd op 27 november 2019]. Beschikbaar op https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-d.aspx
9. Zhang H, Yeh C, Jin Z, Ding L, Liu BY, Zhang L, Dannelly HK. Prospective study of probiotic supplementation results in immune stimulation and improvement of upper respiratory infection rate. Synth Syst Biotechnol.2018 Mar 12;3(2):113-120. doi: 10.1016/j.synbio.2018.03.001
10. Wachtel-Galor S, Yuen J, Buswell JA, et al. Ganoderma lucidum (Lingzhi or Reishi): A Medicinal Mushroom. In: Benzie IFF, Wachtel-Galor S, editors. Herbal Medicine: Biomolecular and Clinical Aspects. 2de editie. Boca Raton (FL): CRC Press/Taylor & Francis; 2011. Chapter 9. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK92757/
11. Akramiene D, Kondrotas A, Didziapetriene J, Kevelaitis E. Effects of beta-glucans on the immune system. Medicina (Kaunas). 2007;43(8):597-606. Available from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17895634