De vergrijzing biedt uitdagingen voor onze maatschappij. Dat staat buiten kijf. Helaas is dat het enige wat veel mensen zien. Duur, traag, passief, ziek, conservatief, uitgeblust ... De negatieve stereotypes zijn legio. Het lijkt wel of je op oudere leeftijd niet meer meetelt, en soms word je er zelfs door afgestraft. Zo kreeg ruim 1 op de 7 senioren al af te rekenen met leeftijdsdiscriminatie. Hoe ga daarmee om?

1 op de 7 misloopt kansen door leeftijd

Een afkeurende blik, betuttelende woorden, twijfel of iets wel lukt, of - zo mogelijk nog erger: medelijden. Herkenbaar voor wie al meer dan een halve eeuw op deze aardbol rondloopt.

Het gaat nog een stapje verder: ruim 1 op de 7 vijfenvijftigplussers geeft aan al het slachtoffer geweest te zijn van discriminatie op basis van zijn of haar leeftijd. Dat blijkt uit een enquête die SeniorenNet eind juli gevoerd heeft in samenwerking met Bayer.

Wat is leeftijdsdiscriminatie?

Wie iemand ongelijk behandelt enkel omwille van zijn leeftijd, maakt zich schuldig aan leeftijdsdiscriminatie. Ook al is dat bij wet verboden, en staan er zelfs zware straffen op, blijkt het een groot probleem te zijn in ons land. Unia, de instelling die discriminatie bestrijdt en gelijke kansen bevordert, tekende vorig jaar 433 meldingen op van leeftijdsdiscriminatie. Het gaat dan om een ongelijke behandeling op het vlak van wonen, werken, verzekeringen, studeren, vrijetijdsbeleving en meer.

Iedereen kan het slachtoffer worden van leeftijdsdiscriminatie, jong of oud. Zo kan je bijvoorbeeld als 18-jarige geweigerd worden door een verhuurder, als 50’er niet in aanmerking komen voor een job, of een hogere autoverzekeringspremie moeten betalen op je 65^ste.

Hinderpaal of gouden kans?

Als het gaat om de vergrijzing, is de overheersende visie duidelijk negatief. Enkel het kostenplaatje komt in beeld, en alle senioren worden zowaar over dezelfde – zorgbehoevende, achter de geraniums zittende – kam geschoren. Compleet verkeerd, natuurlijk.

Levenservaring

De ouderen van nu zijn niet zoals de ouderen van vroeger. Merk je dat zelf ook hoe anders je bent, handelt en denkt dan je ouders en grootouders? Je behoort tot een nieuwe generatie ‘ouderen’: mondiger, kritischer, actiever en beter opgeleid.

Een generatie die blijft groeien, in aantal en in waarde. Want wat met al jullie kennis, levenservaring, herinneringen en tradities? Naarmate de jaren vorderen, blijf je daar maar meer en meer van in je rugzak stoppen. Ervaring die je mag koesteren én waar de volgende generaties heel wat van kunnen opsteken.

Engagement

Doorheen je leven veranderen de rollen die je opneemt: de rol van moeder wordt bijvoorbeeld overschaduwd door die van grootmoeder, de rol van werknemer valt weg maar wordt misschien ingevuld door die van mantelzorger of vrijwilliger. Hoe het ook zij: jullie engagement neemt niet noodzakelijk af als de leeftijd toeneemt. En dat is maar goed ook, de samenleving kan niet zonder jullie helpende handen.

Zilveren economie

Begin 2019 was 1 op de 5 Vlamingen ouder dan 65. Met meer tijd – en vaak ook meer geld – om te besteden dan andere leeftijdscategorieën, zijn jullie een uiterst interessante doelgroep voor verschillende sectoren. Wie daar in z’n marketingplan geen rekening mee houdt, mist kansen.

Zo kunnen ondernemingen slim inspelen op veranderende behoeften op het vlak van gezondheid, huisvesting, transport, veiligheid, vrije tijd ... Op die manier kunnen ze ons helpen om zo lang mogelijk onafhankelijk en actief te blijven, én om te blijven genieten van het leven. Want ouder, dat worden we toch allemaal. Aangepaste producten, dienstverlening en technologie worden niet alleen noodzakelijk, ze stimuleren ook de economie en creëren extra jobs.

Hinderpaal? Ik denk het niet.

Wat doe je bij leeftijdsdiscriminatie?

Discriminatie melden

Was je zelf het slachtoffer of was je getuige van (leeftijds)discriminatie? Je kan bij Unia steeds gratis en vertrouwelijk een melding doen. Dat kan online via een meldingsformulier, telefonisch op het gratis nummer 0800 12 800 of door een afspraak te maken in een lokaal meldpunt in je buurt.

Opkomen voor jezelf

Kom je in een situatie terecht waarin iemand twijfelt aan je competentie of kennis, enkel omdat jouw hoofd meer grijze haren vertoont dan dat van hem of haar, dan hoef je je niet zomaar aan de kant te laten schuiven. Tel wel even tot 10 vooraleer je die persoon erop wijst dat je ‘al 2 diploma’s op zak had terwijl hij nog in de pampers zat’. Dat zal je niet in dank afgenomen worden.

Hoe reageer je dan wel? Perley-Ann Friedman, een dynamische 60-plusser, schoof haar pensioen aan de kant om als consultant aan de slag te gaan. Een van haar collega’s met aanzienlijk minder grijze haren was daar absoluut niet blij mee. Perley-Ann deelt enkele manieren om met zulke vooroordelen om te gaan en tegelijk je zelfrespect te bewaren. 

1. Glimlach en blijf kalm

Laat je niet uit je lood slaan na een belediging, maar neem het in je op met de glimlach. Die persoon gelooft in negatieve stereotypes en past jou in datzelfde plaatje. Jammer, maar jij weet beter. Door rustig te blijven en niet in de tegenaanval te gaan, verandert hij of zij misschien vanzelf van mening.

2. Zeg ‘dank je’

Bedank die persoon openlijk voor de opmerking of kritiek. Zo vestig je extra aandacht op de beledigende woorden en breng je hem of haar in verlegenheid. Vaak is het al genoeg om even te zeggen dat je het jammer vindt dat die persoon zo over je denkt.

3. Verontschuldig je

Word je voor de ogen van anderen zomaar genegeerd, maak je aanwezigheid duidelijk: ‘Sorry dat ik niet luid genoeg spreek’ of ‘Het spijt me dat ik in je weg sta’. Blijft die persoon je negeren, dan zullen de anderen ook merken dat dat gedrag van weinig respect getuigt.

Je zou er nog een schepje bovenop kunnen doen door te vragen of je beter wat luider spreekt, of je iets moet herhalen, of misschien wel of die persoon moeite heeft om je te begrijpen. Maar, doe dat steeds met de glimlach.

4. Heb medelijden

Probeer het niet te persoonlijk op te nemen. De stereotypes waarin deze persoon gelooft, hebben niets met jou te maken. Kom liever op voor jezelf en toon dat hij het bij het verkeerde eind heeft. Dat iemand zulke vastgeroeste ideeën heeft, wel ... daar mag je medelijden voor hebben.