‘Laat je verrassen’
Dat is de korte en veelbelovende boodschap die ik krijg van Jan Coenegrachts en Gerda Herbots van Neos Zoutleeuw, die mij op een ijskoude voormiddag in januari hartelijk verwelkomen in Hasselt. Ze gaan vandaag koken met een groepje blinden, en ik mag in hun kielzog meelopen.
Plaats van afspraak is het bescheiden pand van Licht en Liefde aan de Kuringersteenweg. Jan is boodschappen gaan doen en zet de ingrediënten klaar in de keuken. We verwachten vier blinde of slechtziende dames die maandelijks kookles volgen bij hem. Hij heeft me al toegefluisterd wat er allemaal op het menu staat en ik ben benieuwd hoe ze dàt in godsnaam allemaal gaan klaarspelen, met al die scherpe voorwerpen in de keuken.
De dames arriveren druppelsgewijs, samen met hun begeleiders die meteen daarna vertrekken. De sfeer zit er direct in. Ze wisselen nieuwjaarknuffels en -wensen uit. ‘En een goeie gezondheid in ’t bijzonder’. Blinden houden elkaar lekker lang vast, merk ik. Ze lijken niet alleen te willen horen of het goed gaat, ze voelen het ook. Anna houdt mijn hand secondenlang vast en betast mijn palmen met haar zachte vingers, terwijl ik haar vertel wie ik ben en wat ik als ‘tijdgever’ kom doen. Ondertussen helpt Gerda met de jassen en begeleidt ze iedereen naar de tafel.
Sprekende weegschaal en maatbeker in braille
Anna, die helemaal blind is, gaat voor het sangria-aperitiefje zonder alcohol zorgen, want zij kan goed fruit fijnsnijden volgens Jan, ‘Ik sta je wel bij’, zegt hij, en dat doet hij.
Jan kent zijn pappenheimers goed. In een vorig leven was hij leraar fysica. Hij legt goed uit, is grappig en weet iedereen gerust te stellen. De vrouwen vertrouwen hem blindelings, en in een treintje schuifelen ze goedgemutst achter elkaar de keuken in, de mouwen opstropend. Ze gaan aan de slag met speciaal keukengerei voor blinden: een sprekende weegschaal, een vorkachtige uiensnijder, een maatbeker en een kookwekker in braille. Al gauw begint de roomsoep van knolselder met radijzen van Denise al heerlijk te ruiken.
Luisterverhalen voor Tibo
Ondertussen praat ik met Gerda. Vijf jaar geleden stond ze aan de wieg van Neos Zoutleeuw, een club die ze mee uitbouwde en die nu al een 75-tal leden telt. ‘We zijn een randgeval’, vertelt ze, ‘Zoutleeuw ligt in Vlaams-Brabant maar in de geest zijn wij Limburgers. Daarom sluiten we graag aan bij activiteiten van beide provincies.’
Gerda is één van de drijvende krachten achter vele activiteiten. Ze is een manusje-van-al: ze houdt haar oren en ogen open voor originele clubuitstappen, en als het feest is dan is ze met hapjes en in de keuken in de weer, met haar man Jan natuurlijk. Het koppel weet van aanpakken, dat is duidelijk.
Gerda is geen tafelspringer. Ze is een fijne, discrete vrouw, die liefst niet te veel in de belangstelling staat maar die intrigeert door haar stille kracht. Ze is oma van een mentaal gehandicapte veertienjarige kleinzoon, Tibo. ‘Op vierjarige leeftijd begon hij zijn zicht te verliezen en nu is hij helemaal blind. Wekelijks komt hij op bezoek en iedere schoolvakantie pas ik een dag per week op hem. Dan spelen we met UNO-kaarten, mens-erger-je-niet of vier-op-een-rij - allemaal speciale uitgaven voor blinden - of zetten we luisterverhalen op.’
Waar twee werelden samenkomen
De uitstappen die het koppel met Neos doet, leveren trouwens vaak interessante tips en ervaringen op die ze aan de Blindenvereniging doorgeven. ‘Zo gaan we binnenkort met de blinden op bedrijfsbezoek bij Java en op wijndegustatie.’ Een mooie kruisbestuiving tussen twee werelden.
Jaarlijks begeleidt Gerda ook Carina, die slechtziend is, op reis. Ze bezochten al Malta en Bulgarije, dit jaar wordt het Tenerife. ‘Voor blinden is het belangrijk om in een hotel wegwijs gemaakt te worden: hoe zitten de kamer en de badkamer in elkaar, wat staat er op het menu, welk eten staat er uitgestald op het buffet? Ook borden opscheppen is handig. Of algemeen helpen met de mobiliteit: wandelen, winkelen, fietsen met de tandem, fitness, assisteren met geld en betalen.’
En als ze ’s avonds in hun eenpersoonsbedjes naast elkaar liggen, dan wordt er ook wel eens over de diepere dingen des levens gebabbeld. ‘Je bouwt een persoonlijke relatie op, schept een vertrouwensband’.
Het koppel levert prachtig vrijwilligerswerk maar voor Gerda is het allemaal vanzelfsprekend. ‘Mijn zus heeft al van kindsbeen af een ernstige visuele beperking. Thuis hebben we er nooit bij stilgestaan, mijn twee broers en ik sprongen gewoon in waar nodig.’
De zintuigen nemen het over
In de keuken verloopt alles ondertussen vlot en opgewekt, Jan en zijn vier vrouwen vormen een uitstekend team. Iedereen vindt perfect zijn weg, en het feestelijke diner staat in een mum van tijd te dampen op tafel. Ik vergeet haast dat we met blinden te maken hebben, tot we beginnen te eten. Dan worden de smaken en de geuren uitgebreid besproken, de structuur en de knapperigheid van de groentjes. ‘Is de kleur van het deeg mooi?’ vraagt Franka. ‘Prachtig goudbruin, net zoals jouw haar’, verzeker ik de knappe praatgrage blondine met Italiaanse roots, en met de mooiste lachrimpels ooit. We eindigen met een royaal stuk versgebakken appelstrudel.
Vervuld dat ik hier op reportage mocht komen, vertrek ik naar huis. Hun ‘goede vriend, Mister Miele’, zo noemen ze de vaatwasser, neemt de laatste zorgen op zich. Wat ben ik blij dat ik mijn tijd mocht geven aan deze twee échte tijdgevers. Aan het bezoek aan Gerda en Jan hou ik een heerlijk warm gevoel over én een paar originele receptjes. Quiche met spruitjes zal voor mij altijd een herinnering oproepen aan dineren met blinden. Hun aparte, donkere wereld is absoluut niet somber. ‘s Avonds bij het eten thuis, doe ik mijn ogen even dicht, en proef ik de smaak van de jonge worteltjes nog veel intenser. Wat een rijkdom. Moet je ook eens doen. Je proeft zoveel méér.
Dit artikel is verschenen in Neos Magazine. Tekst door Ann Venneman. Foto’s © Luk Collet.
Niets missen van SeniorenNet? Volg ons op Facebook en schrijf je gratis in voor onze digitale nieuwsbrief, SenNet Magazine!
