De fut eruit? Tijd om je energie terug te vinden!

Voel je je vaak moe?

Geen klachten zijn vager en gewoner dan vermoeidheid. Wanneer je je bijvoorbeeld laat op de avond te zwaar belast, fysiek of mentaal, kan dat ervoor zorgen dat je moeilijker inslaapt én doorslaapt. Je wordt dan moe wakker. De acute vermoeidheid die je voelt, beschermt je lichaam door het te waarschuwen om het kalmer aan te doen. Als je regelmatig die grens even opzoekt, houdt deze oefening je lichaam in vorm, je spieren strak en je geest alert. Geen probleem dus.

Maar de vermoeidheid mag geen dagelijkse last worden. Vele mensen zijn regelmatig tot chronisch vermoeid. Als oorzaak wordt dikwijls onze levensstijl aangehaald: chronische stress, uitputting van ons natuurlijk reactievermogen, onvolledige voeding, lekkende darm, perfectionisme, zichzelf wegcijferen, extreem veel of veel te weinig sporten … De arts en de psychotherapeut zijn de geschikte personen om deze chronische en complexe aandoeningen aan te pakken. Dat probleem valt buiten ons thema. Waarover gaat het dan wel deze keer?

Naarmate je ouder wordt, heb je minder energie en zal je sneller vermoeid geraken. Kan je daar iets aan doen?

Elke cel van ons lichaam heeft voldoende energie nodig. De mitochondriën zijn de werkplaatsen van de cel, waar energiemoleculen (ATP) gemaakt worden. De kern van ons energieproductiecentrum ligt in de Krebscyclus, een cyclische kettingreactie die zorgt voor de grootste netto opbrengst van ATP die in ons lichaam kan worden aangemaakt.

Zoals bij alle processen in ons lichaam daalt ook hier het rendement geleidelijk met de leeftijd. Men is naarstig op zoek naar hulpmiddelen om de energieproductie in de cellen te ondersteunen:

• Biochemisch onderzoek wees uit dat je de mitochondriën kan beschermen door weinig te eten (beperking van het aantal calorieën per dag).
• Intensieve lichaamsbeweging stimuleert de aanmaak van nieuwe mitochondriën en herstelt bestaande mitochondriën.
• Bepaalde nutriënten vervullen een belangrijke rol in de Krebscyclus of citroenzuurcyclus. Vele onderzoeken proberen uit te vissen of daar interessante supplementen uit kunnen gedestilleerd worden. Volgende moleculen zijn hier belangrijk: magnesium, de B-vitaminen, co-enzym Q10, omega 3-vetzuren, alphaliponzuur, glutathion, L-carnitine …

Co-enzym Q10

Eén van de belangrijkste en meest onderzochte knelpunten in de Krebscyclus is het co-enzym Q10 of ubiquinon. Het is een vitamineachtige stof die we deels zelf aanmaken en die deels uit de voeding komt. Rond de leeftijd van 25 jaar zou de capaciteit om zelf ubiquinon aan te maken het grootst zijn. Daarna neemt de eigen productie af. Wanneer je lichaam voldoende co-enzym Q10 zelf aanmaakt, is er geen reden om het als supplement te gebruiken. Er zijn geen studies te vinden die een effect aantonen bij jonge en gezonde mensen met een normale behoefte.

Co-enzym Q10 komt voor in al onze cellen, maar vooral in die van de lever en spiercellen zoals het hart. Een tekort aan deze stof geeft een opstopping in de Krebscyclus, en dus rechtstreeks verlaagde energie. Het ubiquinon wordt in het lichaam omgezet in zijn actievere vorm ubiquinol, maar naarmate we ouder worden (vanaf 40 jaar) verloopt deze reactie moeilijker. Studies wijzen uit dat een aanvulling van 200 mg per dag een geschikte dosering is om de Krebscyclus optimaal te laten verlopen. Omdat ons lichaam maar 100 mg per keer kan opnemen wordt aangeraden om dat in 2 innames te doen.

Recente grote studies tonen overtuigend de effecten aan van co-enzym Q10 in specifieke gevallen:

• Q10 is een belangrijke antioxidant, het beschermt de vetten en de cholesterol in ons lichaam tegen oxidatie door zuurstof en vrije radicalen en het verhoogt de aanvoer van zuurstof in het hart en de andere spieren. Een langdurige studie op 420 personen toonde duidelijk aan dat inname van het co-enzym een beschermend effect heeft als bijkomende therapie bij chronisch hartfalen. De mortaliteit verlaagde en er traden minder nadelige effect op ter hoogte van het hart.
• Na afloop van een studie bij oudere personen werd hen gevraagd een vragenlijst in te vullen. Daaruit blijkt, net zoals in andere studies, dat het co-enzym Q10 samen met selenium de werking van het hart ondersteunt. De deelnemers aan de studie gaven ook unaniem aan dat ze zich na de behandeling fitter voelden en bijvoorbeeld in staat waren meer trappen op te lopen dan ervoor.
• In december 2016 publiceerde een team wetenschappers een evidence-based overzicht van studies naar supplementen die de mannelijke fertiliteit verhogen. Hieruit bleek dat stoffen die de cellulaire energie versterken, zoals co-enzym Q10 en vitamine C, een duidelijke verbetering geven.

Bepaalde cholesterolverlagende geneesmiddelen (statines) blokkeren behalve de aanmaak van cholesterol ook de aanmaak van co-enzym Q10 en vitamine D, met o.a. spierpijn tot gevolg. Het is daarom nuttig om in zo'n geval beide nutriënten als supplement te nemen.

Bronnen:

(1) Coenzyme Q10 deficiency in myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome is related to fatigue, autonomic and neurocognitive symptoms and is another risk factor explaining early mortality in ME/CFS due to cardiovascular disorder, Neuro endocrinol Lett 2009, 30(4):470-6 Maes M, Mihaylova I, Kubera M et al
(2) Heart Vessels. 2016 Dec 9 Low circulating coenzyme Q10 during acute phase is associated with inflammation, malnutrition, and in-hospital mortality in patients admitted to the coronary care unit. Shimizu M1, Miyazaki T2, Takagi A1, Sugita Y1, Yatsu S1, Murata A1, Kato T1, Suda S1, Ouchi S1, Aikawa T1, Hiki M1, Takahashi S1, Hiki M1, Hayashi H1, Kasai T1, Shimada K1, Miyauchi K1, Daida H1.
(3) Int J Reprod Biomed (Yazd). 2016 Dec;14(12):729-736. Antioxidant supplements and semen parameters: An evidence based review. Ahmadi S1, Bashiri R1, Ghadiri-Anari A2, Nadjarzadeh A1.
(4) Cochrane Database Syst Rev. 2014;(12):CD010405. doi: 10.1002/14651858.CD010405.pub2. Epub 2014 Dec 4. Co-enzyme Q10 supplementation for the primary prevention of cardiovascular disease. Flowers N1, Hartley L, Todkill D, Stranges S, Rees K.
(5) JACC Heart Fail. 2014 Dec;2(6):641-9. doi: 10.1016/j.jchf.2014.06.008. Epub 2014 Oct 1 The effect of coenzyme Q10 on morbidity and mortality in chronic heart failure: results from Q-SYMBIO: a randomized double-blind trial. Mortensen SA1, Rosenfeldt F2, Kumar A3, Dolliner P4, Filipiak KJ5, Pella D6, Alehagen U7, Steurer G4, Littarru GP8; Q-SYMBIO Study Investigators. 
(6) International Journal of Cardiology 167 (2013) 1860–1866 Cardiovascular mortality and N-terminal-proBNP reduced after combined selenium and coenzyme Q10 supplementation: A 5-year prospective randomized double-blind placebo-controlled trial among elderly Swedish citizens Urban Alehagen a,d,⁎, Peter Johansson a,d, Mikael Björnstedt b, Anders Rosén c, Ulf Dahlström a,d
(7)J Nutr Health Aging IMPROVED HEALTH-RELATED QUALITY OF LIFE, AND MORE DAYS OUT OF HOSPITAL WITH SUPPLEMENTATION WITH SELENIUM AND COENZYME Q10 COMBINED. RESULTS FROM A DOUBLE BLIND, PLACEBO-CONTROLLED PROSPECTIVE STUDY P. JOHANSSON1, Ö. DAHLSTRÖM2, U. DAHLSTRÖM1, U. ALEHAGEN1